SAU KHI THẮNG KIỆN, LÀM GÌ ĐỂ ĐƯỢC THI HÀNH ÁN ĐÚNG LUẬT?

Nhiều người lầm tưởng rằng, có bản án tuyên thắng kiện là coi như xong. Họ ra khỏi tòa với tâm thế chiến thắng, nghĩ rằng bên kia sẽ tự động mang tiền đến trả. Nhưng thực tế phũ phàng: có bản án mới chỉ là bước khởi đầu. Bước quan trọng nhất - thi hành án mới quyết định bạn có thực sự nhận được tiền hay không.

Theo thống kê của Tổng cục Thi hành án dân sự (THADS), hàng năm có hàng nghìn tỷ đồng được tuyên trong các bản án nhưng không thể thi hành được, phần lớn do người được thi hành án không biết cách yêu cầu đúng luật hoặc để hết thời hiệu.

Vậy sau khi thắng kiện, bạn cần làm gì để được thi hành án đúng luật? Bài viết dưới đây sẽ phân tích quy định pháp luật hiện hành và chỉ ra những sai lầm cần tránh.

1. Lầm tưởng phổ biến: "Có bản án là có tiền"

Rất nhiều người dân, thậm chí doanh nghiệp, sau khi nhận được bản án có lợi liền cất vào tủ và chờ đợi. Họ nghĩ rằng tòa án đã tuyên, cơ quan thi hành án sẽ tự động vào cuộc. Nhưng không phải vậy.

Thực tế, theo quy định của Luật THADS cơ quan thi hành án dân sự chỉ chủ động ra quyết định thi hành án đối với các trường hợp liên quan đến án phí, hình phạt tiền, tịch thu tài sản...Còn đối với phần nghĩa vụ dân sự giữa các bên (trả nợ, bồi thường...), người được thi hành án phải chủ động yêu cầu. Chính sự thiếu hiểu biết này khiến không ít người mất trắng quyền lợi hợp pháp của mình.

2. Thời hiệu yêu cầu thi hành án – Mốc thời gian quyết định

Khoản 2 Điều 34 Luật THADS 2025 quy định rất rõ: thời hiệu yêu cầu thi hành án là 5 năm, kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật. 

Nếu hết thời hạn này mà bạn không có yêu cầu, bạn sẽ mất quyền yêu cầu thi hành án, và bản án trở thành "tờ giấy vô dụng".

Ví dụ: 

Ông A cho ông B vay 2 tỷ đồng. Sau nhiều năm kiện tụng, ông A thắng kiện, bản án tuyên ông B phải trả cả gốc lẫn lãi. Do tin tưởng ông B sẽ tự trả, ông A không làm thủ tục yêu cầu thi hành án. Sau 6 năm, khi ông B bán nhà, có tiền, ông A mới đến cơ quan thi hành án thì nhận được thông báo: đã hết thời hiệu. Ông A mất trắng 2 tỷ đồng chỉ vì chờ đợi.

Lưu ý: Khoản 2 Điều 34 Luật THADS 2025 cũng quy định, trường hợp người yêu cầu chứng minh được do sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan mà không thể yêu cầu đúng hạn, thì thời gian xảy ra sự kiện đó không tính vào thời hiệu. Tuy nhiên, việc chứng minh này rất khó khăn.

3. Các bước yêu cầu thi hành án dân sự đúng luật

Bước 1: Làm đơn yêu cầu thi hành án

Đây là bước khởi đầu quan trọng để cơ quan thi hành án dân sự chính thức vào cuộc tổ chức thi hành bản án. Người được thi hành án cần lập đơn yêu cầu thi hành án và gửi đến cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền.

Trong thực tiễn, để tránh thiếu sót thông tin, bạn có thể sử dụng Mẫu đơn D01-THADS ban hành kèm theo Thông tư 04/2023/TT-BTP. Đây là mẫu đơn thống nhất đang được áp dụng trên toàn quốc, giúp người yêu cầu trình bày đầy đủ các thông tin cần thiết.

Một bộ hồ sơ yêu cầu thi hành án thường bao gồm:

• Đơn yêu cầu thi hành án (Mẫu D01-THADS): ghi rõ thông tin người yêu cầu, người phải thi hành án, nội dung nghĩa vụ cần thi hành theo bản án hoặc quyết định của Tòa án. Nếu biết thông tin về tài sản, thu nhập của người phải thi hành án (như tài khoản ngân hàng, nhà đất, phương tiện…), bạn nên cung cấp ngay để hỗ trợ quá trình xác minh và thi hành.
• Bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật (bản chính hoặc bản sao có chứng thực).
• Giấy tờ tùy thân của người yêu cầu (bản sao căn cước công dân kèm bản chính để đối chiếu khi nộp trực tiếp).
• Các tài liệu, chứng cứ và thông tin về tài sản của người phải thi hành án.

Bước 2: Nộp đơn đến cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền

Thẩm quyền được xác định như sau:

• Nơi người phải thi hành án có trụ sở hoặc cư trú
• Nơi có tài sản của người phải thi hành án

(Có thể nộp trực tiếp hoặc qua đường bưu điện)

Bước 3: Theo dõi và phối hợp với cơ quan thi hành án

Sau khi nhận đơn hợp lệ, trong thời hạn 5 ngày làm việc, Thủ trưởng cơ quan thi hành án phải ra quyết định thi hành án (Khoản 3 Điều 34 Luật THADS 2025).

Tuy nhiên, việc thi hành án thành công hay không phụ thuộc rất lớn vào việc bạn có cung cấp được thông tin về tài sản của người phải thi hành án hay không.

4. Những sai lầm cần tránh khi yêu cầu thi hành án

Sai lầm 1: Không cung cấp thông tin tài sản

Nhiều người cho rằng, việc xác minh tài sản là trách nhiệm của cơ quan thi hành án. Điều này đúng nhưng chưa đủ. Nếu bạn biết người phải thi hành án có tài sản ở đâu (nhà đất, xe, tài khoản ngân hàng...), hãy cung cấp ngay cho Chấp hành viên. Điều này giúp cơ quan thi hành án kịp thời áp dụng biện pháp phong tỏa, kê biên trước khi họ tẩu tán tài sản.

Ví dụ:

Anh A biết người vay tiền có một căn nhà đang cho thuê nhưng không cung cấp thông tin này cho cơ quan thi hành án. Khi Chấp hành viên xác minh được thì căn nhà đã được bán cho người khác, khiến việc thu hồi nợ trở nên rất khó khăn.

Sai lầm 2: Chờ đợi quá lâu mới yêu cầu

Càng để lâu, người phải thi hành án càng có thời gian tẩu tán tài sản, thay đổi chỗ ở... Khi đó, dù bạn có bản án và quyết định thi hành án, cũng khó lòng thu được tiền.

Ví dụ:

Sau khi thắng kiện, chị B nghĩ rằng khi nào cần mới yêu cầu thi hành án nên để bản án trong tủ nhiều năm. Đến khi nộp đơn thì phát hiện người phải thi hành án đã bán hết tài sản và chuyển đi nơi khác.

Sai lầm 3: Không theo dõi tiến độ thi hành án

Sau khi nộp đơn, nhiều người cho rằng toàn bộ việc thi hành án đã thuộc trách nhiệm của cơ quan thi hành án. Họ không biết rằng, Chấp hành viên có trách nhiệm thông báo kết quả thi hành án cho bạn. Nếu thấy chậm trễ, theo Điều 6 Luật THADS 2025, bạn có quyền khiếu nại hoặc đề nghị thay đổi Chấp hành viên.

Ví dụ:

Ông C nộp đơn yêu cầu thi hành án nhưng không liên hệ theo dõi hồ sơ trong thời gian dài. Khi quay lại làm việc thì phát hiện vụ việc đã bị tạm đình chỉ do chưa xác minh được tài sản của người phải thi hành án.

Sai lầm 4: Không yêu cầu áp dụng biện pháp bảo đảm

Nếu có căn cứ cho rằng người phải thi hành án có hành vi tẩu tán tài sản, bạn có thể yêu cầu cơ quan thi hành án áp dụng ngay biện pháp bảo đảm như phong tỏa tài khoản, tạm giữ tài sản (Điều 66 Luật THADS 2025).

Ví dụ:

Công ty X biết công ty Y sắp chuyển tiền từ một hợp đồng lớn nhưng không kịp yêu cầu phong tỏa tài khoản. Chỉ vài ngày sau, toàn bộ số tiền đã được rút ra và chuyển sang tài khoản khác.

5. Các biện pháp cưỡng chế thi hành án

Nếu người phải thi hành án không tự nguyện, cơ quan thi hành án có thể áp dụng các biện pháp cưỡng chế sau (Điều 71 Luật THADS 2025):

• Khấu trừ tiền trong tài khoản (ví dụ: thu nhập từ tiền lương, tiền công,..)
• Kê biên, xử lý tài sản (ví dụ: nhà đất, xe cộ, máy móc,...)
• Khai thác tài sản đang cầm cố, thế chấp
• Thu hồi giấy tờ, con dấu (trong một số trường hợp đặc thù)

Tuy nhiên, các biện pháp này chỉ được thực hiện khi có thông tin về tài sản. Nếu người phải thi hành án không còn tài sản, bạn có thể phải chấp nhận "án treo" bản án vẫn còn đó nhưng không thi hành được.

Kết luận

Thắng kiện mới chỉ là đi được nửa quãng đường. Một bản án công tâm cần một quy trình thi hành quyết liệt để trở thành giá trị thực tế. Hãy coi việc đăng ký thi hành án là một khoản đầu tư bảo vệ thành quả pháp lý, thực hiện càng sớm, rủi ro mất vốn càng thấp.