NHỮNG THAY ĐỔI QUAN TRỌNG LUẬT THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP 2025: HÀNH TRANG DOANH NGHIỆP CẦN CHUẨN BỊ ĐỂ THÍCH NGHI 

Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đang phục hồi mạnh mẽ và hội nhập sâu rộng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 được Quốc hội thông qua ngày 14/6/2025 đánh dấu một bước ngoặt lớn. Luật này không chỉ nhằm minh bạch hóa hệ thống thuế mà còn khuyến khích đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) thích nghi với môi trường kinh doanh số. Với hiệu lực từ 1/10/2025 và áp dụng cho kỳ tính thuế năm nay, các thay đổi này có thể làm thay đổi đáng kể bức tranh tài chính của hàng triệu doanh nghiệp. Vậy, những điểm mới nào đang chờ đợi và doanh nghiệp cần hành trang gì để không bị động?

Những thay đổi quan trọng trong Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 (Luật Thuế TNDN 2025)

1. Mở rộng đối tượng và thu nhập chịu thuế

Theo điểm d khoản 2 Điều 2 Luật Thuế TNDN 2025 mở rộng đối tượng chịu thuế đối với các doanh nghiệp nước ngoài có thu nhập phát sinh tại Việt Nam, bất kể có hay không có cơ sở thường trú tại Việt Nam. Đặc biệt, các doanh nghiệp kinh doanh thương mại điện tử và nền tảng số sẽ chính thức nằm trong phạm vi điều chỉnh và phải nộp thuế đối với thu nhập phát sinh tại Việt Nam. 

2. Mức thuế suất mới: Linh hoạt theo quy mô doanh nghiệp

Theo Điều 10 Luật Thuế TNDN 2025 duy trì mức thuế suất chung là 20%. Luật mới thiết kế hai mức thuế suất ưu đãi thấp hơn nhằm hỗ trợ doanh nghiệp có quy mô nhỏ hơn:

• 15% áp dụng cho doanh nghiệp siêu nhỏ có doanh thu không quá 3 tỷ đồng/năm.
• 17% áp dụng cho doanh nghiệp nhỏ có doanh thu trên 3 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng/năm.

3. Thay đổi về thu nhập chịu thuế và chi phí được trừ

Điều 9 Luật Thuế TNDN 2025 mở rộng danh sách chi phí được trừ:

• Các khoản chi phí bổ sung cho hoạt động nghiên cứu và phát triển bao gồm chi cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, được phép tính vào chi phí được trừ lên đến 200% chi phí thực tế (khoản 2 Điều 12 Nghị quyết 198/2025/QH15).
• Chi phí liên quan đến việc giảm phát thải khí nhà kính nhằm trung hòa các-bon, net zero và giảm ô nhiễm môi trường cũng được bổ sung. 
• Thuế giá trị gia tăng (GTGT) đầu vào đã nộp theo phương pháp khấu trừ nhưng chưa được khấu trừ hết và không thuộc trường hợp được hoàn thuế GTGT, được tính vào chi phí được trừ.

Bên cạnh đó, Luật cũng quy định chặt chẽ hơn về ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt để được tính chi phí giảm từ 20 triệu đồng xuống 5 triệu đồng (Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP).

4. Chính sách miễn, giảm và ưu đãi thuế

Theo Điều 4 Luật Thuế TNDN 2025:

• Thời gian miễn thuế đối với thu nhập từ bán sản phẩm công nghệ mới, giảm từ tối đa 5 năm xuống còn 3 năm.
• Mở rộng đối tượng được miễn thuế thu nhập từ chuyển nhượng tín chỉ các-bon lần đầu, tín chỉ các-bon, tiền lãi trái phiếu xanh, thu nhập từ chuyển nhượng trái phiếu xanh lần đầu.

Điều 12 Luật Thuế TNDN 2025 mở rộng các ngành nghề ưu đãi mới: Ứng dụng công nghệ chiến lược, sản xuất, cung cấp dịch vụ an toàn thông tin mạng, sản phẩm, dịch vụ công nghệ số trọng điểm, sản xuất chip bán dẫn, trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo, sản xuất quốc phòng, công nghiệp hóa chất, cơ khí trọng điểm. 

Về mức thuế suất ưu đãi, theo Điều 13 Luật này cũng có một số điểm mới:

• Sản xuất, lắp ráp ô tô sẽ áp dụng thuế suất 17% trong 10 năm (thay vì 10% trước đây).

• Đầu tư kinh doanh cơ sở kỹ thuật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, ươm tạo doanh nghiệp nhỏ và vừa, khu làm việc chung hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo được hưởng thuế suất 17% trong 10 năm. 
• Khu công nghiệp không còn được liệt kê là địa bàn ưu đãi trừ khi nằm trong địa bàn ưu đãi.

Đáng chú ý, doanh nghiệp nhỏ và vừa được hình thành từ hộ kinh doanh được miễn thuế trong 2 năm liên tục kể từ khi có thu nhập chịu thuế (khoản 4 Điều 15 Luật Thuế TNDN 2025).

Ảnh hưởng đến các doanh nghiệp: Cơ hội hay thách thức?

Tác động tích cực:

• Giảm gánh nặng thuế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa: Mức thuế suất 15% và 17% giúp tiết kiệm chi phí, tăng khả năng tích lũy vốn và tái đầu tư.
• Khuyến khích đầu tư vào nghiên cứu và phát triển bền vững (R&D): Chính sách khấu trừ 200% cho cho chi phí nghiên cứu và ưu đãi thuế cho hoạt động kinh tế xanh thúc đẩy đổi mới công nghệ, chuyển đổi số.
• Tạo sân chơi bình đẳng hơn: Doanh nghiệp nước ngoài kinh doanh thương mại điện tử và nền tảng số phải nộp thuế, giảm chênh lệch với doanh nghiệp trong nước.

Thách thức:

• Tăng nghĩa vụ tuân thủ: Doanh nghiệp nước ngoài, đặc biệt trong lĩnh vực số, sẽ phải thiết lập quy trình kê khai và nộp thuế mới tại Việt Nam.
• Yêu cầu về chứng từ chặt chẽ hơn: Việc giảm ngưỡng thanh toán không dùng tiền mặt đòi hỏi doanh nghiệp phải quản lý chứng từ minh bạch.
• Thay đổi trong chiến lược ưu đãi: Các dự án đầu tư cũ trong khu công nghiệp không nằm trong địa bàn ưu đãi có thể không còn được hưởng ưu đãi thuế như trước.

Hành trang doanh nghiệp cần chuẩn bị để thích nghi và tối ưu hóa

1. Rà soát và đánh giá lại kế hoạch Tài Chính – Kế Toán

Do luật áp dụng cho toàn bộ kỳ tính thuế 2025, doanh nghiệp cần đánh giá lại nghĩa vụ thuế các tháng đã qua và phân tích tác động của thay đổi thuế suất, thu nhập chịu thuế, chi phí được trừ đến dòng tiền và lợi nhuận.

2. Cập nhật hệ thống và quy trình nội bộ

Điều chỉnh hệ thống kế toán, quản lý chứng từ và theo dõi chi phí đầu tư và phát triển, chuyển đổi số, hoạt động xanh. Đào tạo nhân sự và nâng cấp quy trình để đảm bảo tuân thủ và tận dụng ưu đãi.

3. Tận dụng chính sách ưu đãi mới

Đầu tư vào các lĩnh vực ưu tiên như chuyển đổi số, đầu tư và phát triển công nghệ cao, kinh tế xanh và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Doanh nghiệp cần tận dụng để vừa giảm nghĩa vụ thuế vừa định hình lại mô hình kinh doanh. Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần theo dõi doanh thu để áp dụng thuế suất 15% hoặc 17%, ưu tiên dự án thuộc ngành nghề mới hoặc địa bàn khuyến khích. Hộ kinh doanh đủ điều kiện nên cân nhắc chuyển đổi thành doanh nghiệp để được miễn thuế 2 năm.

4. Nâng cao năng lực đội ngũ Kế Toán – Thuế

Xem đào tạo, cập nhật chính sách và hợp tác với công ty tư vấn thuế như khoản đầu tư chiến lược nhằm đảm bảo tuân thủ và tối ưu hóa.

5. Đối với doanh nghiệp nước ngoài thuộc đối tượng mở rộng chịu thuế

Chủ động xác định nghĩa vụ thuế, nắm rõ phương thức tính theo % doanh thu, thiết lập hệ thống kê khai – nộp thuế tại Việt Nam.

Kết luận

Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 vừa tạo cơ hội vừa đặt ra thách thức, với định hướng thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa, đầu tư và phát triển, kinh tế xanh và môi trường kinh doanh minh bạch, bền vững. Doanh nghiệp cần rà soát tài chính, cập nhật hệ thống, tận dụng ưu đãi và nâng cao năng lực kế toán – thuế để tuân thủ, giảm rủi ro và nắm bắt cơ hội phát triển trong bối cảnh kinh tế số và hội nhập quốc tế.